Bệnh tay - chân - miệng, chữa thế nào?

(TCM) là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do virut đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Nguyên nhân chủ yếu là coxsackie virut nhóm A16 (CA16), A10 (CA10) và Enterovirus 71 (EV71).

Biểu hiện nốt phỏng ở lòng bàn chân trong bệnh tay chân miệng

Bệnh phần lớn là lành tính và tự khỏi trong vòng một tuần. Tuy nhiên, nếu do EV71 thì có thể gây ra các vụ dịch lớn, có thể gây tử vong nhanh chóng cho trẻ em, nhất là trẻ nhỏ. Trong bài này chúng tôi đề cập đến cách theo dõi và xử trí cho bệnh nhân bị TCM do EV71.

Biểu hiện của bệnh

Bệnh TCM có biểu hiện bệnh cảnh rất khác nhau, có thể không có triệu chứng, có thể sốt nhẹ, phát ban đến thể rất nặng gây tử vong nhanh do biến chứng như phù phổi, suy tuần hoàn, hô hấp với các biểu hiện thần kinh khác nhau.

Nhìn chung đa số là thể nhẹ hay gặp ở cộng đồng. Sau thời gian 2 - 4 ngày nhiễm bệnh trẻ sẽ có các biểu hiện sau: Bệnh thường bắt đầu với sốt 38 - 390C, kém ăn, mệt mỏi, thường đau họng; Sau 1 - 2 ngày sốt thường xuất hiện đau ở miệng, nhìn thấy các vết đỏ rộp lên có thể gây loét. Thương tổn thường thấy ở lưỡi, lợi răng và mặt trong niêm mạc má. Đồng thời xuất hiện các ban đỏ ở da, không ngứa, có thể có mụn nước khu trú ở lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi có ở mông.

Những trường hợp có biến chứng nặng về hô hấp, thần kinh phải được theo dõi và điều trị ở bệnh viện.

Chữa trị thế nào?

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị chống EV71, vì vậy việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng và các biện pháp điều trị tích cực nhằm duy trì chức năng sống đối với các trường hợp nặng, đặc biệt có suy tuần hoàn, hô hấp.

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị chống virut EV71. Một số nghiên cứu dùng acyclovir là thuốc kháng virut hoặc dùng interferon là một nhóm protein tự nhiên được sản xuất bởi các tế bào của hệ miễn dịch của hầu hết các động vật nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh như virut, vi khuẩn, ký sinh trùng và tế bào ung thư. Hiện nay, các chế phẩm interferon gamma chủ yếu được dùng trong các bệnh viêm gan do virut B, C hoặc HIV/AIDS. Còn các loại interferon có khả năng ức chế EV71 vẫn đang được thử nghiệm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực Tây Thái Bình Dương có đưa ra hướng dẫn xử trí bệnh TCM từ năm 2011 như sau:

- Nếu trẻ mới có các dấu hiệu như sốt hoặc bệnh sử có sốt, ban sẩn mụn nước ở tay chân, có thể loét miệng hoặc không. Đây là giai đoạn không có biến chứng có thể điều trị tại nhà các triệu chứng này: dùng paracetamol hạ sốt giảm đau. Uống bù nước và điện giải bằng dung dịch oresol. Dùng dung dịch sát khuẩn da như xanhmethylen, milian... và niêm mạc như zytee, kamistad... cho các vết loét. Và hướng dẫn cha mẹ nhận biết các dấu hiệu nguy cơ như sốt cao, li bì, nôn... để đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Theo dõi các dấu hiệu lâm sàng chưa có nguy cơ từ 1 - 2 ngày hoặc tới 1 tuần lúc đó bé sẽ hồi phục.
- Nếu trẻ có các dấu hiệu nặng lên cần đưa trẻ tới viện ngay.

Lưu ý: Bệnh TCM là bệnh nhiễm khuẩn do virut đường ruột, nên kháng sinh thông thường không có tác dụng. Các bà mẹ thấy con bị bệnh TCM là dùng ngay kháng sinh mà không biết rằng bệnh TCM do virut nên việc dùng kháng sinh không những không có tác dụng gì đối với bệnh mà chỉ gây hại sức khỏe, làm bệnh nặng lên và tạo nên tình trạng kháng thuốc trong cộng đồng rất khó khăn cho việc điều trị bệnh nói chung và bệnh TCM nói riêng.

Phòng ngừa dễ?

Vì chưa có vaccin phòng bệnh nên biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là thực hiện vệ sinh tốt được áp dụng rộng rãi trong cộng đồng:

- Rửa tay đúng và thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Làm sạch các vết bẩn, các dụng cụ đồ chơi bằng xà phòng hay dung dịch sát khuẩn.
- Tránh tiếp xúc (hôn, ôm ấp, dùng chung đồ dùng hoặc cốc chén) với người bệnh TCM.
- Các cơ sở y tế, phòng dịch phải phát hiện và thông báo kịp thời các trường hợp bị bệnh.

BS. Nguyễn Thục Anh - suckhoedoisong

Bé từ 9 tháng - 10 tuổi - Phải chích đủ 3 lần mũi Vaccin Sởi !!!

 

Mọi thắc mắc của bạn đọc về vắc xin sởi, từ việc tại sao phải tiêm 2 mũi vắc xin, tác dụng phụ cho đến đối tượng không được tiêm... đều được BS Nguyễn Trí Đoàn giải đáp cụ thể. Việc chích ngừa sởi kịp thời và đẩy đủ là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng ngừa bệnh sởi

Vaccine sởi (cũng như quai bị, Rubella hay trái rạ) là vaccine sống giảm độc lực, có nghĩa đó là virus sởi sống nhưng đã làm yếu đi để không gây ra bệnh thực sự. Thường ở những nước đang phát triển như Việt Nam, chương trình tiêm chủng mở rộng chích mũi sởi đầu tiên cho bé 9 tháng tuổi. Trước sinh bé nhận kháng thể của mẹ truyền qua nhau thai, trong đó có thể có kháng thể chống lại sởi, kháng thể này sẽ được sử dụng dần và thường hết khi khoảng 1 tuổi. Vì vậy, nếu bé chích vaccine sởi trước 1 tuổi, kháng thể còn trong máu sẽ tiêu diệt 1 phần vaccine sởi đó, cơ thể chỉ đáp ứng tạo kháng thể đối với phần vaccine còn lại, có thể là chỉ còn 50% hay 60% vaccine chích vào. Hiện tượng này gọi là đáp ứng miễn dịch không hoàn toàn,

Vì vậy, nếu bé được chích mũi vaccine sởi trước 1 tuổi thì liều vaccine đó không được tính là 1 mũi chích đầu tiên, và từ 1 tuổi trở lên phải chích lại (thường chích mũi sởi - quai bị - Rubella) và lúc đó mới tính là mũi chích đầu tiên (mũi 1). Nếu bé chích vaccine sởi đầu tiên vào lúc 1 tuổi trở lên thì đáp ứng miễn dịch được xem là hoàn toàn và lượng kháng thể tạo ra đủ sử dụng trong vài năm, do đó bé sẽ được chích nhắc lại 1 mũi vaccine sởi (hay sởi - quai bị - Rubella) (mũi 2) lúc 4 - 6 tuổi (không nhất thiết phải tiêm nhắc lại sớm hơn, tuy nhiên có thể tiêm nhắc lại sớm hơn nếu muốn, miễn là phải cách mũi vaccine sống tối thiểu 4 tuần lễ). Nếu chích liều đầu tiên sau 1 tuổi thì hiệu quả bảo vệ của vaccine sởi là hơn 97%. Do đó, có những bé được chích sởi liều đầu tiên trước 1 tuổi, đến sau 1 tuổi thì kháng thể giảm nhiều do đáp ứng miễn dịch không hoàn toàn, nếu bé không được chích nhắc lại mũi vaccine sởi thì bé vẫn có nguy cơ mắc bệnh sởi.

Tuy nhiên, đối với những bé đã chích ngừa sởi và đã có đáp ứng miễn dịch mà bị sởi thì thường sẽ bị nhẹ hơn những bé chưa được chích ngừa sởi bao giờ.

Bác sĩ Trí Đoàn chia sẻ thêm: “Nếu con bạn đã được chích ngừa sởi rồi và đã chích theo lịch đầy đủ thì bạn không phải lo lắng quá mức như các phụ huynh đang bị những thông tin trên các phương tiện đại chúng “bủa vây” như hiện nay”.

Trường hợp vaccine sởi tiêm trước 1 tuổi không đáp ứng miễn dịch hoàn toàn thì nó vẫn có hiệu quả bảo vệ tạm thời. Do đó, nếu như đang có dịch sởi như hiện nay, bé từ 6 tháng - 11 tháng vẫn có thể chích 1 mũi sởi để bảo vệ tạm thời. Tuy nhiên, đến sau 1 tuổi bé vẫn phải được chích sởi (hay sởi - quai bị - Rubella) mũi 1. Nếu bé tiếp xúc với bệnh nhân bị sởi và chưa được chích ngừa sởi, việc chích ngừa sởi trong vòng 72 giờ sau khi tiếp xúc cũng có thể giảm nguy cơ bị bệnh sởi hay giảm nguy cơ bị sởi nặng.

Nguyên nhân dịch bệnh sởi bùng phát?

Hiện tượng dịch sởi quay lại gần đây có lẽ một phần do các phụ huynh đã không cho các bé đi chích ngừa đầy đủ do lo ngại những phản ứng phụ của chích ngừa.

Kinh nghiệm của thế giới cho thấy rõ điều này. Năm 2012-2013 tại Anh và Wales xảy ra 1 dịch sởi gây bệnh cho khoảng 3000 bệnh nhân, hầu hết khoảng 10-18 tuổi. Nguyên nhân của vụ dịch sởi đó là do một nghiên cứu của BS Andrew Wakefield công bố vào năm 1998, cho rằng vaccine MMR (sởi - quai bị - Rubella) có liên quan đến bệnh tự kỷ ở trẻ em. Vì vậy, các phụ huynh đã từ chối chích ngừa cho con mình. Kết quả là những trẻ không được chích ngừa sởi đầy đủ lúc đó đã không có đủ miễn dịch bảo vệ với sởi nên bị mắc bệnh sởi trong trận dịch đó.

Trở lại kinh nghiệm của Việt Nam. Vào năm 2006 có 1 vụ tai biến sau khi chích vaccine MMR tại 1 số trường ở quận 5, khiến 1 bé tử vong và khoảng 5 - 6 bé khác bị nhiễm trùng huyết, khiến cho các phụ huynh không ai dám cho con chích ngừa MMR. Thực chất tai biến đó không liên quan đến bản thân vaccine MMR, mà là do vi khuẩn tụ cầu lây vào một số bé được chích và gây nhiễm trùng huyết (nguồn gốc của vi khuẩn đó có lẽ từ hầu họng của 1 nhân viên chích ngừa). Sau đó 1 thời gian, bệnh sởi đã quay lại. Thời gian gần đây, cũng do một số thông tin báo chí đăng tải các vụ xảy ra sau khi chích ngừa (mà đa số các vụ đó nguyên nhân tử vong không liên quan đến vaccine) mà phụ huynh không cho con chích ngừa kịp thời và đầy đủ, khiến một số bệnh quay lại như sởi và thủy đậu.

Vậy để chích ngừa kịp thời và đầy đủ, có một số biện pháp hiệu quả và đơn giản. Khi bé đi khám định kỳ, lúc đó có thể chích được bao nhiêu mũi vaccine thì hãy cho bé chích cùng 1 lúc (tất cả các vaccine đều có thể chích cùng một lúc được). Như vậy sẽ không phải đi nhiều lần, còn bé sẽ được bảo vệ kịp thời và không gây ra tình trạng thiếu hụt vaccine như hiện nay.

Nếu bé đi khám bệnh vì bệnh lý gì đó mà không có sốt, bé vẫn có thể chích ngừa được, ví dụ bé đang ho, sổ mũi, ói, tiêu chảy vẫn có thể chích ngừa được nếu bé không sốt và vẫn chơi (kinh nghiệm là khi phụ huynh dẫn bé đi khám bệnh, nên đem theo sổ chích ngừa để bác sĩ biết bé còn cần chích vaccine nào nữa). Trong tình hình thiếu nhiều loại vaccine như hiện nay (vaccine sởi - quai bị - Rubella cũng đang thiếu), bé vẫn nên đi chích ngừa các loại bệnh khác, đặc biệt là chích ngừa cúm cho trẻ nhỏ vì chúng vẫn có thể bị lây cúm và bị biến chứng nặng do cúm (viêm phổi, thậm chí tử vong).

Tác dụng phụ khi tiêm vắc xin sởi?

Như mọi loại vaccine khác, vaccine sởi cũng có thể có một số tác dụng phụ. Có khoảng 10% bé có thể sốt và phát ban sau khi tiêm vaccine sởi khoảng 1-2 tuần, tuy nhiên tình trạng này nhẹ và tự khỏi hoàn toàn.
Đối tượng không được tiêm vắc xin sởi

Vaccine sởi là vaccine sống nên trên nguyên tắc không được tiêm cho phụ nữ đang mang thai hay người đang suy giảm miễn dịch. Đương nhiên, người dị ứng nặng với thành phần trong vaccine sởi (ví dụ dị ứng với kháng sinh Neomycine) cũng không tiêm vaccine này được. Tuy nhiên, vaccine sởi vẫn có thể tiêm cho phụ nữ đang cho con bú.

Biện pháp phòng ngừa bệnh sởi

Ngoài biện pháp chích ngừa sởi để phòng bệnh, cũng có một số biện pháp khác có hiệu quả (tuy không cao bằng tiêm ngừa).

Virus sởi cũng lây giống những virus đường hô hấp khác, do đó nên che miệng khi ho hay hắt hơi hay rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng và nước sát khuẩn cũng là cách rất tốt để ngừa bệnh sởi lây lan.

Thói quen của người lớn ở Việt Nam là hay hôn trẻ nhỏ, đó là cách thể hiện tình thương, tuy nhiên hành động này cũng có thể lây những bệnh lý đường hô hấp cho trẻ nhỏ. Do đó, người lớn không nên hôn mặt trẻ nhằm tránh lây lan các bệnh đường hô hấp.

Bác sĩ  Trí Đoàn - PK Victoria

Bệnh sởi ở trẻ em

Sởi là một bệnh truyền nhiễm do virút gây ra và dễ bùng phát thành dịch, rất thường gặp ở trẻ em, nhất là trẻ nhũ nhi vì sức đề kháng của trẻ còn yếu kém. Hàng năm, vào tháng 2 là thời điểm bệnh này lưu hành nhiều nhất.

Bệnh xảy ra quanh năm và lây truyền theo đường hô hấp, nên khả năng lây lan rất nhanh theo diện rộng và dễ dàng lan truyền từ những người đi du lịch quốc tế. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm trên thế giới có 30 - 40 triệu trường hợp mắc bệnh sởi và có khoảng 750.000 trường hợp tử vong, chủ yếu là trẻ em.
Tiêm phòng ngừa sởi ở trẻ em



Nhận biết nguyên nhân và triệu chứng

Tác nhân gây bệnh sởi là virút thuộc giống morbillivirus của họ Paramyxoviridae. Bệnh sởi là tình trạng nhiễm virút cấp tính. Sởi lan truyền do dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh theo không khí thoát ra khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Sự lan truyền từ người bệnh đến người lành có thể xảy ra khi người lành hít phải những giọt không khí có virút sởi sau khi người bệnh xả ra 2 tiếng đồng hồ. Người bệnh có thể lây nhiễm cho người khác trước và sau vài ngày xuất hiện triệu chứng của bệnh.

Khi bị nhiễm sởi, sau giai đoạn ủ bệnh kéo dài khoảng 7 ngày - 2 tuần, bệnh nhân thường có những triệu chứng thường gặp sau đây:

- Lúc mới khởi bệnh trẻ thường bị sốt cao, khi dấu hiệu sốt thuyên giảm sẽ bắt đầu xuất hiện dấu hiệu phát ban đặc trưng của sởi.

- Ban sởi rất đặc trưng: lúc đầu ban nổi ở sau tai, sau đó lan ra mặt, rồi lan dần xuống ngực bụng và lan ra toàn thân. Khi ban sởi biến mất cũng mất dần theo thứ tự đã nổi trên da, đặc điểm ban sởi là ban dạng sẩn (ban gồ lên mặt da), khi bay sẽ để lại những vết thâm trên da rất đặc trưng thường gọi là “vằn da hổ”.

- Ngoài ra, trẻ bị mắc sởi thường có một số triệu chứng kèm theo như: chảy nước mũi, ho hay đỏ mắt, đôi khi trẻ bị tiêu chảy vì tình trạng viêm long đường tiêu hóa.

Những biến chứng thường gặp

Sự nguy hiểm của bệnh sởi chính là những biến chứng do bệnh gây ra. Trẻ em là đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh rất cao, nhất là khả năng bị những biến chứng nặng nề của bệnh. Những biến chứng thường gặp khi mắc bệnh sởi được ghi nhận tại các cơ sở y tế trong những năm qua cụ thể như sau:

- Biến chứng thường gặp nhất là viêm tai giữa cấp xảy ra ở 1/10 số trẻ bị nhiễm sởi.

- Viêm phổi nặng xảy ra khoảng 1/20 số trường hợp bị mắc sởi, có thể dẫn đến tử vong.

- Viêm não, xảy ra ở khoảng 1/1.000 số người mắc bệnh sởi.

- Tiêu chảy và ói mửa do sởi, thường xảy ra cho trẻ nhỏ, nhất là trẻ nhũ nhi.

- Mờ hoặc loét giác mạc có thể gây mù lòa, một biến chứng rất nguy hiểm của sởi.

- Suy dinh dưỡng nặng ở trẻ em hậu nhiễm sởi, làm ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

- Phụ nữ có thai mắc bệnh sởi có thể bị sảy thai, sinh non hay sinh trẻ nhẹ cân.

Chăm sóc trẻ nhiễm sởi đúng cách tại nhà

Khi phát hiện có trẻ mắc sởi, điều quan trọng cần chú ý là thực hiện việc cách ly trẻ bệnh với các trẻ lành. Người chăm sóc trẻ bệnh phải rửa tay sạch sẽ trước và sau mỗi lần tiếp xúc với trẻ bệnh, rồi mới được chăm sóc trẻ lành.

Do bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao nên việc phòng ngừa bệnh, tránh tình trạng lây lan trong cộng đồng là điều phụ huynh cần chú ý. Mọi người cần giữ vệ sinh thân thể, vệ sinh nhà cửa và môi trường chung quanh, giữ gìn phòng ốc thông thoáng, sạch sẽ.

Nâng cao sức đề kháng cho trẻ nhỏ bằng chế độ ăn với đầy đủ dưỡng chất cần thiết, đồng thời tăng cường lượng nước uống giàu vitamin nhất là vitamin A để bảo vệ đôi mắt của trẻ mắc bệnh sởi.

Tránh quan niệm cho bệnh nhân kiêng tắm, kiêng gió sẽ làm cho bệnh thêm trầm trọng hơn.

Trong trường hợp đã có tiếp xúc nguồn lây, việc sử dụng globulin miễn dịch có thể phòng ngừa bệnh hoặc làm giảm mức độ nặng của sởi. Tuy nhiên, đây là phương thức phòng ngừa đắt tiền và ít phổ biến.

Ngoài ra, một phương pháp phòng ngừa vô cùng hiệu quả và an toàn là sử dụng vắc-xin để tiêm ngừa cho trẻ.

Thực hiện chủ động việc tiêm ngừa bệnh sởi

Phòng bệnh bằng vắc-xin được khuyến cáo khi trẻ đủ 9 tháng tuổi, theo chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia (gọi tắt là EPI).

Tuy nhiên theo, các nhà khoa học, việc tiêm một mũi vắc-xin duy nhất không đủ tạo ra miễn dịch bền vững và rộng rãi trong cộng đồng vì tỉ lệ trẻ tiêm phòng bệnh bị “sót” cũng như tỉ lệ được miễn dịch của vắc-xin này cũng chỉ đạt ở mức 90%. Do vậy, cần phải tiêm nhắc lại mũi thứ 2 lúc trẻ được 18 tháng tuổi, việc tiêm liều thứ 2 có thể tạo miễn dịch đạt tới 99%.

Từ chiến dịch tiêm chủng mở rộng được triển khai rộng khắp trên phạm vi cả nước, đến nay tỉ lệ mắc bệnh sởi ở Việt Nam đã giảm một cách rõ rệt. Ngành Y tế nước ta đã đặt ra mục tiêu, phấn đấu sẽ đạt được tỉ lệ mắc sởi chỉ còn 80 - 85 trường hợp mắc sởi mỗi năm vào năm 2012, đây là yêu cầu đặt ra khi thực hiện việc thanh toán bệnh sởi trong cộng đồng.

Vắc-xin sởi đã được chứng minh hiệu quả bảo vệ cao sau khi tiêm ngừa, hơn 90% trẻ tiêm ngừa được bảo vệ phòng tránh căn bệnh nguy hiểm này, đây là một vắc-xin rất an toàn vì rất hiếm hoặc hầu như không có trường hợp nào xảy ra phản ứng nghiêm trọng sau tiêm ngừa.

ThS.BS. ĐINH THẠC (BV. Nhi Đồng 1 - TP.HCM)-suckhoedoisong

Nam sinh lớp 9 Nhiễm HIV do bị lạm dụng khi đi học bơi

 

Chuyện đau lòng này xảy ra với một học sinh nam, đang học lớp 9 một trường trung học cơ sở ở Q.Tân Bình, TP.HCM. Cả cha mẹ em và bản thân em này đều khóc hết nước mắt khi được bác sĩ thông báo em bị nhiễm HIV.

Người cảnh báo về trường hợp này là bác sĩ Trương Hữu Khanh - tiểu ban nhi Ủy ban phòng chống AIDS TP.HCM, trưởng khoa nhiễm Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM. Bác sĩ Khanh kể em học sinh này được gia đình đưa đến Bệnh viện Nhi Đồng 1 khám bệnh với triệu chứng ốm yếu, sốt, ho, các bác sĩ đã cho em xét nghiệm máu và kết quả dương tính với HIV. Được sự động viên, em học sinh này mới kể lại câu chuyện đau lòng xảy ra với mình. Khoảng tháng 10-2013, em được đi học bơi ở một hồ bơi trên địa bàn Q.Tân Bình. Ngay buổi học đầu tiên, khi em vào phòng thay đồ để đi về thì bị một thanh niên lạ mặt, dáng người cao to, khoảng 30 tuổi xông vào phòng, bịt chặt miệng em lại không cho la lên và lạm dụng em qua đường hậu môn. Hai buổi học tiếp theo, em cũng bị người lạ mặt này xông vào và làm chuyện tương tự nên đến buổi học cuối cùng, em sợ quá không dám đến hồ bơi mà trốn buổi học này.

Khoảng 5-6 tháng sau khi bị lạm dụng, em bắt đầu có biểu hiện ốm yếu, sốt, ho nên gia đình mới đưa đến Bệnh viện Nhi Đồng 1 và bác sĩ phát hiện em bị nhiễm HIV. Theo bác sĩ Hữu Khanh, quan sát em qua các buổi tham vấn cho thấy khả năng em bị nhiễm HIV do bị lạm dụng khi đi học bơi là có cơ sở chứ em không thể tự tạo ra câu chuyện bị lạm dụng này. Đến nay, gia đình em vẫn chưa báo với nhà trường biết về việc con mình bị lạm dụng khi đi học bơi và đã bị nhiễm HIV.

Bác sĩ Khanh còn cho biết tháng 8-2013, bệnh viện cũng tiếp nhận và xét nghiệm một sinh viên nam 19 tuổi bị nhiễm HIV và cũng cho biết bị lạm dụng tương tự như vậy ở một hồ bơi tại Q.12. Theo lời kể của nam sinh viên này, khoảng tháng 3-2013, khi đang là học sinh trung học phổ thông, em có đi bơi. Một lần, khi bơi xong, hồ bơi rất vắng, em vào phòng thay đồ và bị một thanh niên cao lớn, ở độ tuổi ngoài 30 bất ngờ xông vào phòng bịt miệng và lạm dụng qua đường hậu môn. Sau đó khoảng năm tháng, em bắt đầu xuất hiện triệu chứng nhiễm HIV và được xét nghiệm. Hiện sinh viên này đang được điều trị bằng thuốc ARV (thuốc kháng virút HIV) và sức khỏe ổn định.

Bác sĩ Hữu Khanh nói ông thật sự rất lo lắng vì không loại trừ có thể còn một vài em khác cũng đã bị đối tượng xấu lạm dụng tương tự. Nếu không lên tiếng cảnh báo thì có thể đã có em bị lạm dụng tương tự nhưng không dám nói với gia đình, không đến cơ quan y tế kịp thời để khi sức khỏe có vấn đề, xuất hiện triệu chứng HIV mới tới thì đã chậm trễ.

Tuổi trẻ

Người lớn vô ý, trẻ gặp nạn

Chỉ vì trò chơi không an toàn, vì cha mẹ bất cẩn mà một số trẻ bị cụt tay, cụt chân khi còn rất nhỏ.

Khi chở trẻ đi xe máy, phụ huynh phải cẩn thận để tránh chân của trẻ bị cuốn vào căm xe - Ảnh : N.C.T.

Mấy ngày vừa qua Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM liên tục tiếp nhận cấp cứu, điều trị bệnh nhi bị tai nạn vì lý do này. Các bác sĩ của bệnh viện phải lên tiếng cảnh báo để ngăn chặn sớm những tai nạn khác cho trẻ có thể tiếp tục xảy ra.

Chơi lắc vịt, cụt bàn tay

Sáng 26-10, nằm trong phòng săn sóc đặc biệt, bé T.N.A.T. (5 tuổi, Đức Hòa, Long An) khóc nấc từng hồi vì đau. Bé có khuôn mặt rất xinh, đôi mắt đen tròn vẫn còn nguyên vẻ sợ hãi. Toàn bộ cánh tay phải của bé từ khuỷu tay trở xuống băng trắng toát, không còn bàn tay.

Bác sĩ Mai Trọng Tường - trưởng khoa vi phẫu Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP - cho biết bé T. được chuyển cấp cứu từ Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM, qua Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình ngày 23-10. Bé được bác sĩ của Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP phẫu thuật hai lần để nối ghép động mạch bàn tay bị đứt, nhưng do mạch máu giập quá nhiều nên sau khi nối đã tắc lại. Sau đó bé có biểu hiện nhiễm trùng nên bệnh viện tiến hành hội chẩn và quyết định tháo bỏ bàn tay ở vị trí khớp cổ tay để bảo toàn tính mạng cho bé.

Chấn thương gót chân có thể để lại tật Tại khoa chỉnh hình nhi Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM, bác sĩ Hồ Ngọc Cẩn cho biết khoa thường xuyên tiếp nhận nhiều bệnh nhi bị lóc da gót chân, mất da gót chân do cha mẹ sơ ý để con đút chân vào căm bánh xe máy. Những tai nạn lóc da, mất da gót chân này thường xảy ra với trẻ được chở trên các xe máy đời cũ, không có tấm chắn an toàn bánh sau. Mới nhất là trường hợp bé A.M.H.T. (6 tuổi, Đồng Nai) nhập viện ngày 20-10. Trước khi đến Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP, bé đã được điều trị ở bệnh viện địa phương nhưng vết thương không lành. Khi nhập viện, gót chân phải của bé có vết thương 20cm, mưng mủ vàng. Bé được cắt lọc vết thương, sau đó có thể tiến hành xoay da, ghép da để điều trị tiếp. Theo các bác sĩ, việc điều trị một ca bị lóc da, mất da gót chân rất khó, có khi kéo dài 1-2 tháng và tốn kém nếu phải phẫu thuật nhiều lần. Trong trường hợp nếu trẻ bị mất da gót chân kèm thêm đứt gân gót thì không chỉ ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ sau này mà có khi còn để lại tật khi đi, đứng.

Chị N.M.T. - mẹ bé T. - cho biết khoảng 20g ngày 22-10 chị cho bé T. đến chơi trò lắc vịt tại khu đất trống trước một nhà sách ở huyện Đức Hòa, Long An. Khu trò chơi này có nhiều trò như đu quay, tàu bay, đi ngựa, lắc vịt... Chị kể trò chơi con vịt khi ngồi lên, nhấn nút hoạt động sẽ lắc qua lắc lại, có hình dáng hơi giống chiếc xe máy, có chỗ để chân và hai tay cầm.

Phía sau con vịt là một môtơ vận hành, không có gì che chắn. Khi bé T. ngồi lên con vịt, ngả dựa người ra sau và để tay ra ngoài thì bị môtơ cuốn ngay lấy bàn tay rồi cánh tay. Rất may người nhà bé kịp thời dùng dép chặn môtơ cho ngừng lại. Lúc gỡ bé ra khỏi môtơ con vịt thì bàn tay gần như đứt lìa hoàn toàn, chỉ còn một tí da và gân dính với cổ tay, cánh tay bé bị giập nát, mặt bị xây xát.

Nói chuyện với chúng tôi, chị T. cứ ân hận vì không biết đưa bé lên thẳng Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM để điều trị, khâu nối bàn tay kịp thời, nên khi đến Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, bàn tay của bé T. đã tím và bác sĩ tại đây nói quá trễ.

Đi xe máy, mất ngón chân

Trong khi đó, ngày 23-10 khoa chỉnh hình nhi Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP cũng tiếp nhận điều trị bé T.P.H. (6 tháng tuổi, Bình Phước) bị vết thương mặt lòng bàn chân phải, mất ngón 1 và ngón 2 bàn chân đó.

Mẹ bé H. là chị N.T.K. kể 14g ngày 23-10 khi chồng chị đang chở ba mẹ con đi bằng xe máy thì nghe tiếng bé H. khóc thét lên đau đớn. Chồng chị thắng gấp lại thì đã muộn vì một phần chiếc khăn lớn chị dùng quấn cho bé H. đã bị cuốn vào bánh xe máy. Bánh xe lôi tuột chiếc khăn và chân phải của bé vào căm bánh xe. Khi mở khăn ra, hai ngón chân nhỏ xíu của bé H. bị đứt lìa.

Do bé quá nhỏ và mạch máu cũng quá nhỏ nên các bác sĩ không thể nối lại hai ngón chân bị đứt. Ngoài việc con bị cụt mất hai ngón chân, chị K. còn không có sẵn tiền để đóng viện phí cho con. Một số bác sĩ và điều dưỡng của bệnh viện phải giúp đỡ để chị K. có được gần 2 triệu đồng đóng viện phí ban đầu cho con.

Bác sĩ Phan Văn Tiếp - trưởng khoa chỉnh hình nhi - cho biết trước đây cũng có trường hợp bé sơ sinh mới vài ngày tuổi tử vong do bất cẩn của người mẹ. Đó là một sản phụ sau khi sinh được người nhà chở về bằng xe máy. Khi choàng khăn cuốn bé đưa về nhà, người mẹ đã không cuốn khăn cho gọn gàng, chặt chẽ nên chiếc khăn tuột ra và cuốn vào căm bánh sau xe máy, kéo theo bé rơi xuống đất và bị tử vong.

Các bác sĩ khuyên khi bồng trẻ nhỏ có cuốn khăn, chở trẻ đi xe máy, phụ huynh phải hết sức chú ý, cẩn thận để tránh chân của trẻ bị cuốn vào căm xe. Với phụ huynh khi thấy trò chơi không an toàn, có thể gây nguy hiểm cho trẻ thì không nên cho chơi. Ngoài ra, việc các cá nhân, đơn vị đứng ra tổ chức các khu trò chơi cũng cần được cơ quan chức năng kiểm tra, quản lý để đảm bảo cho trẻ khi tham gia trò chơi được an toàn.

Cậu bé 4 năm không dám ăn gì

Sau một lần bị trào ngược thực quản hồi nhỏ gây đau đớn khủng khiếp, Daniel Harrison sợ thức ăn đến nỗi em từ chối ăn bất cứ thứ gì trong 4 năm qua.

Kể từ đó, dưỡng chất được truyền vào cậu bé người Anh thông qua một cái ống nhựa gắn trực tiếp vào dạ dày. Giờ đây, cha mẹ bé đang hy vọng quyên góp được 20.000 euro để đưa em tới một bệnh viện ở Áo, nơi các bác sĩ khẳng định đã điều trị thành công tình trạng này.

Cậu bé sợ ăn vì từng bị trào ngược dạ dày. Ảnh: Metro.co.uk.

Bố của bé, anh Kevin, 41 tuổi, nói với tờ Mirror: “Chẳng có bệnh tật nào ngăn con tôi ăn uống, mà chỉ là trong suy nghĩ của nó, thế mà vẫn chưa có ai có thể giúp nó vượt qua nỗi sợ đó”.

“Là ông bố ngồi bên bàn ăn với con trai mình, với tất cả mớ máy móc và ống truyền thức ăn đó, tôi biết cảm giác của mọi người sẽ như thế nào khi nhìn thấy nó”, anh tâm sự.

“Vợ tôi và tôi lo sợ chuyện gì sẽ xảy ra nếu chẳng may chúng tôi có mệnh hệ gì, chúng tôi chỉ muốn Daniel tự ăn uống được”.

Cậu bé không chịu ăn đường miệng vì sợ hãi quá khứ hồi nhỏ, giờ đây bé được nuôi bằng ống thông thẳng vào dạ dày. Ảnh: haberturk.com.

Các bác sĩ tin rằng chứng bệnh ám ảnh sợ ăn (được xác định chỉ có 12 người mắc trong 22 năm qua) bắt đầu từ một lần trào ngược axit mà Daniel bị từ khi còn bé.

VNE

Nghiện Internet và trầm cảm

Lứa tuổi thiếu niên rất dễ đắm mình trong thế giới của mạng Internet và nhiều bạn trẻ sử dụng Internet như yếu tố làm thỏa mãn cảm xúc, nhận thức mới.

Trẻ dễ bị lôi cuốn vào các trò chơi trực tuyến có màu sắc bạo lực nếu không được người lớn quan tâm, theo sát - Ảnh: T.T.D.

Phạm Thanh H., một học sinh cấp II tại TP Biên Hòa, Đồng Nai, được mẹ đưa đi khám tâm lý với lý do hay căng thẳng, mệt mỏi, chán ăn, rối loạn giấc ngủ, suy nhược, luôn cảm thấy buồn rầu chán nản, nhiều lần trốn học...

Giải tỏa trong thế giới ảo

Khi bạn trẻ “chơi vơi” trong đời thực Sự thiếu hụt kỹ năng xã hội, thiếu giá trị tự định hướng thường dễ dẫn tới sử dụng và nghiện Internet. Bên cạnh đó, cả hai yếu tố thiếu hụt kỹ năng xã hội, thiếu định hướng bản thân cũng là dấu hiệu báo trước cho một trường hợp trầm cảm, đặc biệt rất dễ xảy ra ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Cảm giác cô đơn, lo lắng bị bỏ rơi là yếu tố dự báo dẫn tới nghiện Internet và trầm cảm. Mặt khác, yếu tố khí chất và tính cách cũng ảnh hưởng tới sự phát triển của nghiện Internet, từ đó có thể dẫn tới trầm cảm. Các bất hòa trong quan hệ gia đình, bạo lực gia đình... có xu hướng dẫn tới nghiện Internet hoặc các rối loạn tâm thần khác nhau. Các nghiên cứu đều dẫn chứng những trường hợp nghiện Internet là bởi ít được sự quan tâm của gia đình, hay bị đánh đập, gia đình không hòa thuận... Những khó khăn thực tế đó làm họ chỉ muốn rút vào cuộc sống trên mạng, từ đó rất dễ dẫn tới cảm xúc trầm cảm.

Thanh H. cho biết thường xuyên thủ dâm hằng ngày, điều này làm mệt mỏi, rất lo lắng và căng thẳng. Khi được tìm hiểu sâu hơn qua các buổi chia sẻ, H. kể mình hay sử dụng Internet quá mức.

H. bắt đầu sử dụng Internet hơn một năm trước và lúc đầu chỉ theo nhóm bạn chơi trò chơi trực tuyến (game online). Tuy nhiên, game online ngày càng cuốn hút H. với các hình ảnh gợi dục. Khi chơi game online, H. còn được thỏa mãn mong muốn tán gẫu với bạn bè...

Từ đó H. bắt đầu trốn học.

Cách đây nửa năm, ba mẹ H. muốn con có điều kiện học nên đã lắp đặt mạng Internet tại nhà. Chính vì vậy thời lượng sử dụng Internet của H. ngày càng tăng. Gần sáu tháng nay, mỗi ngày H. sử dụng Internet lên đến năm tiếng, từ chơi game online đến tham gia các phòng tán gẫu, xem các trang mạng khiêu dâm mà cha mẹ hoàn toàn không biết...

Triệu chứng bệnh lý của H. không dừng lại ở trầm cảm và lo âu, còn có các rối loạn hành vi, nghiện tình dục và nghiện Internet.

Mối quan hệ hai chiều

Trong một chương trình nghiên cứu ba năm dưới sự tài trợ của chính phủ, bác sĩ tâm thần nhi Ahn Dong Hyun tại Đại học Hanyang, Seoul cho rằng khoảng 2,4 triệu người Hàn Quốc dưới 18 tuổi bị nghiện Internet. Có lẽ áp lực học hành khiến nhiều học sinh bị stress và tìm lối thoát trong chơi game.

Trong khi đó, tỉ lệ nghiện Internet ở sinh viên Trung Quốc khoảng 10,6%.

Tại Việt Nam, báo cáo của Trung tâm Tham vấn tâm lý (thuộc Bệnh viện Tâm thần T.Ư 2) cho thấy hằng năm có 5-7% trên tổng số người đến khám và điều trị rơi vào trạng thái sử dụng Internet quá mức, đa số là thanh thiếu niên. Nhiều năm qua, các nhà thực hành lâm sàng và các nhà nghiên cứu đã phác thảo một bức tranh khá đầy đủ về nghiện Internet.

Một vấn đề được bàn luận nhiều là quan hệ giữa nghiện Internet và các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn hành vi, tăng động giảm chú ý... trong đó trầm cảm được quan tâm hơn cả.

Nhiều nhà nghiên cứu của Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan, Thổ Nhĩ Kỳ, Hà Lan, Úc, Trung Quốc... đều cho rằng nghiện Internet và trầm cảm có mối quan hệ với nhau. Bệnh nhân trầm cảm thường gia tăng cấp bậc nghiện Internet và ngược lại.

Một nghiên cứu của TS Lawrence Lam (Úc) và Zi Wen Peng (Trung Quốc) đã tiến hành điều tra hơn 1.000 thanh thiếu niên, độ tuổi trung bình 15 với các câu hỏi về việc sử dụng Internet.

Ở thời điểm bắt đầu tiến hành nghiên cứu, chỉ 6% trong số hơn 1.000 người có dấu hiệu khó khăn cảm xúc, có thể dẫn tới bệnh lý trầm cảm của người sử dụng Internet: thường xuyên chán chường, mệt mỏi, lo lắng...

Và những điều đó dẫn đến việc họ lại tiếp tục lang thang trên mạng. Song, không ai trong số hơn 1.000 người bị trầm cảm vào thời điểm bắt đầu tiến hành nghiên cứu.

Tuy nhiên, chín tháng sau, hơn 1.000 thanh thiếu niên này được đánh giá một lần nữa về những dấu hiệu của bệnh trầm cảm, kết quả hơn 80 người (8%) mắc hội chứng trầm cảm. Kiểm tra thời gian sử dụng Internet của họ thì thấy cao hơn hẳn so với những người khác.

Làm gì để chống nghiện?

Để bạn trẻ không rơi vào các tệ nạn và các vấn đề sức khỏe tâm thần thì gia đình phải là môi trường an toàn, hạnh phúc. Cha mẹ cần tạo cho con cái sự thoải mái, tự lập hoàn toàn. Bên cạnh đó, cha mẹ luôn là bạn, là người chia sẻ và giúp con cái phát triển một cách đồng đều.

Kế tiếp, nghiên cứu các trường hợp nghiện Internet cho thấy nguyên nhân do thiếu kỹ năng sống, giá trị sống nổi lên hàng đầu. Chính vì thế, ngoài việc quan tâm của gia đình thì ngành giáo dục và các tổ chức xã hội cần định hướng xây dựng chương trình giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho các bạn trẻ.

Bên cạnh đó, việc chăm sóc sức khỏe thể chất, bồi dưỡng kiến thức và vun bồi đời sống tinh thần cho các bạn trẻ rất quan trọng. Muốn làm được điều này, đòi hỏi cần xây dựng các phòng tư vấn tâm lý học đường, giảm tải chương trình học tập và đưa chương trình ngoại khóa vào trường học một cách sinh động, có hiệu quả.

Và nếu không may khi các bạn trẻ rơi vào chứng trầm cảm và các rối loạn cảm xúc liên quan đến nghiện Internet, gia đình cần đưa họ đến các trung tâm chuyên môn để xác định tình trạng và mối quan hệ giữa nghiện Internet và chứng trầm cảm. Từ đó mới có chương trình phục hồi tốt và nhanh hơn.

Điều trị cần phối hợp giữa hóa dược, liệu pháp tâm lý và sự giúp đỡ của gia đình, có khi cả nhà trường nơi các bạn trẻ đang học tập.

LÊ MINH CÔNG (Bệnh viện Tâm thần T.Ư 2) - TTO

Không sử dụng thuốc loperamid cho trẻ dưới 6 tuổi

Loperamid (loperamid hydrochlorid), là một loại thuốc được các bác sĩ kê để trị tiêu chảy. Bên cạnh tác dụng làm giảm nhu động ruột, giảm tiết dịch đường tiêu hóa và tăng trương lực cơ thắt hậu môn. Thuốc còn có tác dụng kéo dài thời gian vận chuyển qua ruột, tăng vận chuyển dịch và chất điện giải qua niêm mạc ruột do đó làm giảm sự mất nước và điện giải, giảm lượng phân. Do thuốc có tác dụng để chữa triệu chứng trong các trường hợp tiêu chảy cấp không rõ nguyên nhân, không có biến chứng ở người lớn và một số tình trạng tiêu chảy mạn tính. Trong đó thuốc được chống chỉ định với những trường hợp mẫn cảm với thuốc hoặc khi cần tránh ức chế nhu động ruột, khi có tổn thương gan, viêm đại tràng nặng, hội chứng lỵ hoặc khi bụng trướng. Thận trọng dùng đối với các trường hợp giảm chức năng gan hoặc viêm loét đại tràng. Khi được các bác sĩ kê thì người sử dụng cần theo dõi nhu động ruột, lượng phân, nhiệt độ cơ thể, bụng trướng... và hãy ngừng thuốc nếu không thấy có kết quả trong vòng 48 giờ (2 ngày) điều trị.

Cho bé uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Khi điều trị tiêu chảy cấp thì biện pháp hàng đầu là dự phòng hoặc điều trị tình trạng mất nước và điện giải. Thuốc không có vai trò thay thế liệu pháp bù nước và điện giải bằng đường uống. Đặc biệt trong điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em. Thuốc có tác dụng phụ như táo bón, đau bụng, buồn nôn, nôn. Ít gặp hơn là trướng bụng, nhức đầu, chóng mặt và hiếm gặp là dị ứng, tắc ruột do liệt ruột...

Nếu sử dụng cho trẻ nhỏ (dưới 6 tuổi), thuốc có tác dụng phụ trên hệ thần kinh trung ương như ngủ gật, trầm cảm, hôn mê... Vì vậy, để an toàn trong sử dụng, loperamid được khuyến cáo không dùng cho trẻ em dưới 6 tuổi mà chỉ được dùng cho trẻ em từ 6 tuổi trở lên.

Dược sĩ Trần Thuý Mỵ

Cứu một cháu bé khỏi tay tử thần 'máu trắng'

Sau gần 8 tháng điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, một bé trai 5 tuổi ở Hưng Yên đã chiến thắng căn bệnh ung thư máu quái ác, một thể ung thư tủy rất hiếm gặp ở trẻ dưới 10 tuổi.

Bệnh khó chữa, tỷ lệ tử vong cao nên các bác sĩ thường bỏ, không điều trị.

Tháng 4 năm ngoái, chị Thúy, mẹ bé Tuấn, thấy con chảy máu mũi rất nhiều, bịt mũi lại thì lại thấy con ói ra máu. Hoảng quá, chị đưa con vào bệnh viện tỉnh khám. Nhưng các bác sĩ không xác định được là do đâu nên chị đưa con vào bệnh viện nhi trong TP HCM khám thì các bác sĩ bảo cháu bị ung thư máu tủy thể M3.

"Lúc nghe tin, chân tay tôi như rụng rời. Có mỗi cậu con trai mà lại như thế, chị gái cháu đã 10 tuổi rồi mà có thấy bị bệnh gì đâu. Trước đó, cháu không hề có biểu hiện gì bất thường", chị Thúy cho biết.

Không tin con mình bị bệnh, một căn bệnh nan y không chữa được, vợ chồng chị đưa con đi khám gần hết các bệnh nhi, chuyên khoa ung thư suốt gần 2 tháng. Thế nhưng, mỗi lần rời một bệnh viện, nỗi tuyệt vọng trọng chị lại càng lớn hơn.

"Càng ngày, tôi càng cảm thấy án tử hình của con treo lủng lẳng trước đầu. Tia hy vọng cứu con càng trở nên vô vọng. Dù vào nam hay ra bắc, câu trả lời vẫn chỉ là 'không chữa được, cháu yếu quá'", chị Thúy tâm sự.

Từ mấy ngày hôm nay, hai mẹ con chị đã chộn rộn chuẩn bị về nhà. Ảnh: N.P.

Dù thế, gia đình chị vẫn cố vớt vát, vay mượn tiền đưa con vào viện để truyền máu, kéo dài sự sống bằng nào hay chừng ấy. Đến khi, các bác sĩ ở khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai nói sẽ thử chữa cho cháu, chị cũng không tin và cũng không dám thử.

"Bao nhiêu bác sĩ ở các bệnh viện lớn đều nói không chữa được, liệu mình có nên thử hay không? Liệu mình có nên tốn tiền thêm mà không biết liệu con có khỏi được hay không?", câu hỏi khiến hai vợ chồng chị đắn đo mãi.

"Nhưng rồi cuối cùng, chúng tôi quyết định thử và cũng xác định từ trước một mất một còn. Các bác sĩ thậm chí còn bảo 'trong khi điều trị, cháu có thể chết bất kỳ lúc nào', nhưng thôi thì cứ thử một lần, đặt cược số phận của con", người mẹ kể lại.

Ngày 8/6/2009, Tuấn vào khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai. Các bác sĩ thử điều trị trong một tuần đầu tiên. Rất may, điều các bác sĩ dự báo bé có thể tử vong ngay trong quá trình điều trị đã không xảy ra. Thế nhưng, bé lại bị tác dụng phụ do việc dùng hóa chất dẫn đến suy, tiểu cầu giảm, sức đề kháng giảm dẫn đến bị nhiễm trùng huyết.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Bàng, Phó trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, vì phát hiện kịp thời nên sau 2 tuần điều trị thì bệnh nhi đã khỏi. Đến nay, sức khỏe của cháu đã ổn định.

Chiều 18/1 bé được xuất viện. Sau mấy tháng điều trị ở viện, Tuấn cũng lên được 6 cân. Cậu bé ngày mới đầu vào viện còn kêu đau chân, mệt mỏi, chỉ nặng 17 kg giờ đã cười nói vui vẻ, chạy nhảy khắp phòng.

"Dù sao tôi vẫn thấy gia đình mình thật may mắn vì con còn cứu được. Cùng nằm phòng với bé, đã có không ít gia đình ngậm ngùi tiễn đưa con. Mình còn có ngày đưa con ra viện đã là mừng lắm rồi", chị Thúy vừa cười vừa nói.

Tiến sĩ Bàng cũng cho biết, ca bệnh của bé Tuấn vừa hiếm gặp vừa khó chữa. Bệnh ung thư máu ở trẻ hay gặp nhất là bạch cầu cấp, gồm 2 loại: dòng tủy và dòng lympho. Trong đó, dòng lympho thì chữa dễ hơn vì bệnh nhạy cảm với hóa chất. Còn dòng tủy (hay ung thư tủy), chỉ chiếm khoảng 30% nhưng điều trị khó vì kháng thuốc, tỷ lệ tử vong rất cao. Chính vì tiên lượng bệnh xấu nên đến nay, các bác sĩ thường không điều trị những trẻ bị bệnh này.

"Trong đó, trẻ dưới 10 tuổi bị ung thư tủy thể M3 như cháu Tuấn càng hiếm. Bệnh nguy hiểm ở chỗ bé có thể chết bất kỳ lúc nào vì rối loạn đông máu", tiến sĩ Bàng cho biết.

Tuy nhiên, gần đây, các nước trên thế giới mới phát hiện ra có khả năng chữa được thể này, với việc sử dụng thuốc all-trans retinoic acid (tiền vitamin A). Thuốc này có tác dụng làm cho cơ thể không sinh tế bào ung thư, tạo điều kiện sinh tế bào bình thường.

Tỷ lệ thành công cực kỳ cao, nhưng chủ yếu ở trẻ 10 tuổi trở lên, trẻ nhỏ tuổi hơn thì ít gặp. Tại Việt Nam, Viện Huyết học và truyền máu trung ương cũng đang chữa, hiệu quả tốt, nhưng mới chỉ ở người lớn, tiến sĩ Bàng cho biết.

"Chúng tôi đã đắn đo rất nhiều trước khi quyết định thử vì nguy cơ trẻ tử vong hoàn toàn có thể xảy ra. Đang bình thường thì không sao nhưng can thiệp vào bệnh nhi có thể chết ngay. Đây là lần đầu, chúng tôi chữa thành công cho một trẻ bị ung thư máu thể tủy", tiến sĩ Bàng chia sẻ.

Bé sẽ phải tiếp tục điều trị theo lộ trình 6 tháng nữa, mỗi tháng vào viện một lần, mỗi lần điều trị 5 ngày. Tình hình bệnh của bé đã lui dần, nhưng cũng theo bác sĩ không biết bao giờ bệnh sẽ tái phát vì đây là ca đầu. Tuy nhiên, theo các tài liệu thì bênh có thể tái phát nhưng muộn, có trường hợp không tái phát.

Làm sao để cao lên?

Năm nay tôi 18 tuổi, cao 1,45m nên không đủ tiêu chuẩn thi vào trường an ninh. Tôi đã đi bơi, đạp xe... để cải thiện chiều cao nhưng không thấy hiệu quả. Thậm chí đi bơi thì cơ bắp ở tay lại phát triển to hơn, thấy càng thấp hơn... Xin bác sĩ tư vấn làm sao để cao lên.

nhungbucthukhonggui_dk@...

Nên tập bơi từ nhỏ để tăng chiều cao - Ảnh: N.C.T.

- Chiều cao con người phải được tích lũy từ thuở đứa trẻ mới sinh ra đời. Ai có cha mẹ cao ráo thì đỡ lo vì tính di truyền khá mạnh, ngược lại mẹ thấp quá sẽ “copy” chiều cao sang con gái gần như y chang.

Chúng ta nên theo dõi biểu đồ phát triển của trẻ từ những năm đầu đời nhằm phát hiện sớm các bé “đẹt” do suy dinh dưỡng, hay chậm lớn do giảm sút hormon tăng trưởng và những chứng bệnh khác làm ảnh hưởng đến chiều cao, từ đó can thiệp sớm để trẻ có cơ may theo kịp bạn bè cùng trang lứa.

Trước dậy thì là giai đoạn “nhổ giò”, đến 16-18 tuổi thì chiều cao coi như đã an bài, đóng khung cho đến khi lớn tuổi xốp xương thì con người sẽ lùn bớt một tí.

Bật mí cho bạn, khối lượng và mật độ xương vẫn tiếp tục phát triển tối đa vào tuổi 20. Vì vậy, bây giờ bạn tập luyện không phải để dài xương nữa mà hãy tập để chắc xương. Người thấp bé rất dễ bị loãng xương về sau. Mà loãng xương thì gây nhiều tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe.

Tập thể thao giúp xây dựng cơ bắp. Nếu bạn sợ “to” thì tập nhẹ nhàng, thiên về sức bền, tập đều các nhóm cơ thân trên - dưới - lưng - bụng, tránh tập trung quá mức một nhóm cơ duy nhất.

BS TÔ MINH CHÂU (Hội Y học thể thao TP.HCM) - TTO

Nhiễm trùng da do chữa dị ứng bằng đỗ xanh

Thấy con trai 4 tuổi bị nổi mẩn đỏ rải rác ở đầu và cổ kéo dài hơn 10 ngày, thay vì đến bệnh viện khám, chị Hoa lại nhai nát hạt đỗ xanh đắp cho bé khiến bệnh nhi bị loét toàn thân do nhiễm trùng da.

Bệnh nhi bị loét toàn thân do trị bệnh bằng đậu xanh. Ảnh: nhidong.org.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP HCM), bé rơi vào tình trạng vì sốt cao, những mảng da đỏ bị ung thành mủ lan rộng từ đầu cổ, mặt, quanh miệng, ngực, lưng, mông, hậu môn.

Chẩn đoán cho thấy bệnh nhi bị nhiễm trùng da nặng do điều trị không đúng cách gây biến chứng viêm phổi.

Phải mất hai tuần điều trị kháng sinh và săn sóc da tích cực, cuối tuần qua, bé mới khỏi bệnh và được xuất viện.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyên khi thấy bé có tình trạng bị dị ứng da kéo dài trong nhiều ngày thì nên đưa đến bệnh viện khám. Việc tự ý mua thuốc điều trị hoặc đắp lá cây, đắp các loại đỗ có thể làm vết dị ứng bị nhiễm trùng gây biến chứng nguy hiểm.

VNE

Bị ung thư máu lại tưởng viêm phổi

Một trẻ bị ung thư máu điều trị tại Bệnh viện Nhi trung ương. Ảnh: P.N.

Thấy con sốt và ho nhiều về chiều, chị Hoa (Hưng Yên) nghĩ cậu con trai 3 tuổi bị ốm thường. Chỉ đến hơn một tháng sau, bé bị xuất huyết nhiều nơi, chị mới biết con bị ung thư máu.

Chị Hoa rớt nước mắt kể, lúc đầu thấy con chỉ ho và sốt, chị nghĩ chắc chỉ là bệnh thông thường ở trẻ, nên không đi khám mà tự mua thuốc cho con uống. Nhưng thuốc uống một tuần liền mà con vẫn sốt dai dẳng.

Đưa con lên bệnh viện tỉnh khám thì bác sĩ bảo viêm phổi và cho thuốc về nhà uống. Điều trị suốt một tháng trời, chị thấy bệnh của con không những không thuyên giảm mà ngày càng nặng hơn, xuất huyết nhiều nơi, sưng các khớp. Chị liền đưa con lên khám ở Bệnh viện Nhi trung ương thì phát hiện bé bị ung thư máu.

Giờ hằng ngày chị chỉ còn biết ngồi bên con, gia đình thì chạy ngược xuôi lo tiền truyền máu, truyền tiểu cầu. Ai mách cách nào để chữa bệnh cho con, chị cũng thử dù không biết tác dụng ra sao.

"Nhìn con cứ ngày một gầy yếu, xanh xao, tóc thì rụng hết lòng tôi như quặn lại, thương con mà không biết làm sao. Khổ, nó mới có 3 tuổi, đã biết gì đâu, giờ thì suốt ngày ra, rồi lại vào viện" chị Hoa ngậm ngùi nói.

Tiến sĩ Bùi Ngọc Lan, Trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Nhi trung ương cho biết, những trường hợp nhầm bệnh ung thư máu với các bệnh khác như con chị Hoa không phải là hiếm gặp. Bệnh viện mới đây cấp cứu một trẻ 5 tuổi, ở Vĩnh Phúc, bị ung thư máu trong tình trạng xuất huyết ồ ạt, co giật và có biểu hiện hôn mê.

Theo lời kể của gia đình thì bé biếng ăn, sụt cân nhanh, hay bị sốt và thở dốc mỗi khi chơi đùa hoặc cười lớn. Đi khám tại bệnh viện huyện thì bác sĩ bảo cháu bị thiếu máu dinh dưỡng. Tuy nhiên, một tháng sau bé có biểu hiện chảy máu lợi, đau sưng khớp, gan, lách to phải cấp cứu.

Ước tính mỗi năm riêng Bệnh viện đã có hơn 300 trường hợp mắc ung thư mới đến điều trị, trong đó ung thư máu chiếm tỷ lệ cao nhất 40%. Điều đáng lo ngại là hầu hết bệnh nhân được phát hiện và điều trị muộn do nhầm lẫn với các bệnh lý khác.

Bệnh không có dấu hiệu điển hình khi mới mắc, thường chỉ sốt kéo dài, nhiễm khuẩn họng tái đi tái lại. Bệnh nặng hơn thì trẻ có biểu hiện da xanh xao, biếng ăn, người mệt mỏi, khó thở…

"Cũng vì thế, nhiều phụ huynh chủ quan, cho rằng con chỉ bị viêm họng, viêm phổi thông thường. Ngay cả các bác sĩ nếu thiếu kinh nghiệm thì cũng dễ chẩn đoán nhầm với các bệnh lý khác như: thiếu máu dinh dưỡng, viêm phổi, viêm khớp, nhiễm trùng họng, lao…", tiến sĩ Lan cho biết.

Đến khi bệnh đã có biểu hiện rõ ràng như: gan, lách to, xuất huyết nhiều, viêm nhiễm thường xuyên, bạch cầu tăng cao gây rối loạn đông máu … thì bệnh đã phát triển ở giai đoạn nặng. Tế bào ung thư đã xâm lấn sang các bộ phận khác của cơ thể.

Theo thống kê của Khoa Ung bướu, Bệnh viện Nhi trung ương, hầu hết bệnh nhân đến khám khi bệnh đã nặng (thiếu máu, xuất huyết…), thậm chí, có trẻ khi các tế bào ác tính đã di căn sang bộ phận khác của cơ thể mới đến viện.

Cũng vì chẩn đoán bệnh muộn nên tỷ lệ chữa thành công ung thư máu ở Việt Nam không cao. Ngoài ra, chi phí điều trị cao, thời gian điều trị lâu cũng khiến nhiều người bệnh bỏ dở quá trình điều trị. “Trên thực tế, chỉ 8 đến 10% bệnh nhân có điều kiện chấp hành phác đồ điều trị đầy đủ”, tiến sĩ Lan nói.

Tiến sĩ Lan cho biết, để điều trị bệnh cần dùng nhiều loại thuốc, kéo dài liên tục trong thời gian 3 năm. Tuy nhiên, các thuốc này đều chứa nhiều độc tính, tác dụng phụ. Trẻ bị ung thư máu còn cần được truyền máu, chống nhiễm trùng bội phụ, có trường hợp cần ghép tủy xương.

Ung thư máu hay gặp nhất ở trẻ 2-5 tuổi. Hiện vẫn chưa biết nguyên nhân chính xác gây bệnh. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại như benzene hoặc tia phóng xạ, trẻ bị hội chúng Down, từng trị bệnh bằng hóa trị liệu hay xạ trị do mắc bệnh ung thư khác thuộc nhóm có nguy cơ cao bị ung thư máu.

Các bác sĩ khuyến cáo, cha mẹ khi thấy con có biểu hiện sốt dai dẳng, điều trị bằng kháng sinh thông thường không khỏi, biếng ăn, sút cân, dễ bị chảy máu, vã mồ hôi (đặc biệt về đêm)... thì cần cho đến cơ sở y tế khám ngay. Đồng thời nên cho trẻ làm xét nghiệm máu để phát hiện ung thư máu sớm, tránh nhầm lẫn sang các bệnh khác.

VNE

Bé một tuổi suýt chết vì hòn non bộ trong nhà

Chập chững đến xem hòn non bộ trong nhà, bé gái 12 tháng tuổi bị trượt chân rồi cắm đầu vào hồ nước. Khi người lớn phát hiện, bé đã tím tái toàn thân.

Bệnh nhi hôn mê hơn một tháng sau tai nạn. Ảnh: nhidong.org.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP HCM), bé có biểu hiện lơ mơ, khó thở, tím tái, cơ thể gồng cứng. Xét nghiệm cấp cứu cho thấy, bệnh nhi bị thiếu oxy máu, phổi bị tổn thương rất nặng do nước xâm lấn đồng thời có biểu hiện tràn khí màng phổi.

Trước tình huống nguy kịch, các bác sĩ đã đặt nội khí quản để hỗ trợ hô hấp bằng thở máy, đặt dẫn lưu khí màng phổi và dùng kháng sinh phổ rộng điều trị viêm phổi hít. Tuy nhiên phải hơn một tháng điều trị, đến nay, bệnh nhi mới dần hồi phục.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Nhi Đồng 1 khuyên những gia đình có trẻ nhỏ, nhất là những trẻ mới chập chững tập đi cần lưu ý việc trông chừng các bé.

Việc che chắn các vật dụng có chứa nước trong nhà là thực sự cần thiết bởi mức nước thấp, lượng nước ít vẫn có thể gây ngạt nếu bé bị ngã cắm đầu vào.

VNE

Bé sơ sinh bị cắm kim xâu lốp ngập đầu

Bị kẻ ác cắm chiếc kim dài gần 10 cm xuyên từ thóp xuống cằm, bé Nguyễn Nhật Minh, hơn một tháng tuổi, ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên rơi vào tình trạng nguy kịch có thể tử vong bất cứ lúc nào.

Được mẹ đưa đến trạm y tế xã Cúc Đường cấp cứu, song do nhận thấy bé trong tình trạng quá nguy hiểm, nên xã chuyển ngay bé lên Bệnh viện Đa khoa trung ương Thái Nguyên. Tại đây, các bác sĩ đã nhanh chóng hội chẩn và tiến hành mổ cấp cứu.

Sau hơn một giờ phẫu thuật, các bác sĩ đã lôi ra được một chiếc kim khâu lốp sắc nhọn, dài gần 10 cm.

"Chúng tôi từng gặp nhiều trường hợp nguy kịch như thế này, nhưng chưa bao giờ có yếu tố giết người ác độc như vậy", bác sĩ Nguyễn Minh Phú, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa trung ương Thái Nguyên cho biết.

" Hiện cháu bé sức khỏe rất tốt, ngủ ngon và ăn được, có thể nói là đã qua cơn nguy kịch và đang hồi phục", bác sĩ Phú cho biết thêm.

Vụ việc xảy ra sáng 6/11, khi có hai người phụ nữ lạ tìm tới nhà chị Thanh (mẹ bé Minh) xưng là người nhà của bố cháu Minh (cháu là con không giá thú của chị Thanh và một thợ xây). Khi người nhà không để ý, một trong hai người phụ nữ lạ bế bé ra ngoài. Lát sau nghe con khóc thét, người nhà chạy ra thì thấy máu chảy ở đầu bé, còn hai người phụ nữ kia thì lên xe đi mất.

Công an huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đang điều tra vụ sát hại tàn độc này.

VNE

Bé 2 tuổi bị chấn thương sọ não do tivi rơi

Tai nạn hy hữu này vừa xảy ra đối với cháu Nguyễn Hà, 2 tuổi, nhà ở phường Hạ Đình, quận Thanh Xuân (Hà Nội).

Nguyên nhân của tai nạn theo người nhà kể lại, chiếc tivi để trên kệ, kệ lại để trên bàn không buộc dây, bàn cao khoảng 2m so với sàn nhà.

Khi cháu Hà kéo chiếc ngăn kéo của bàn làm xê dịch kệ để tivi, chiếc tivi đã đổ vào đầu gây bầm tím quanh hố mắt phải. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy có hình ảnh chảy máu trong não thất. Hiện cháu vẫn đang phải nằm điều trị tại bệnh viện.

Từ tai nạn trên, các chuyên gia lưu ý những gia đình có trẻ nhỏ cẩn thận trọng trong việc sắp xếp tài sản nhất là những đồ vật có thể gây nguy hiểm.

Một trẻ tử vong do bệnh tay chân miệng

Ngày 17-9, Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM cho biết vừa có một bệnh nhi (17 tháng tuổi, ngụ Đồng Nai) tử vong vì bệnh tay chân miệng.

Trước đó, ngày 15-9, bé nhập viện trong tình trạng bệnh rất nặng (độ IV) nhưng không nổi những nốt đỏ hồng ban trên người. Sau đó 1 ngày, bé tiếp tục bị sốt cao, co giật, suy hô hấp... và đã tử vong sau gần 3 ngày điều trị tại đây.

Các bác sĩ cho biết, bệnh nhi mắc tay chân miệng không có nốt đỏ hoặc nổi ít thì bệnh thường rất nặng. Hiện nay, loại dịch bệnh nguy hiểm này gia tăng nên phải hết sức cảnh giác phòng bệnh cho trẻ bằng giữ vệ sinh, môi trường…

NLĐ

Viêm màng não vì ăn ốc sên

10 ngày sau khi ăn hai con ốc sên nướng, anh Khoa 24 tuổi ngụ tại Bình Dương bắt đầu lên cơn sốt. Chẩn đoán sau đó tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM cho thấy, anh bị một loại giun có trong ốc sên gây viêm màng não.

Sáng nay, bắt đầu tỉnh táo sau hơn hai tuần điều trị tại Nhiễm B, anh Khoa kể: “Hôm đó nhậu nhưng thiếu mồi, hai người bạn bảo ra vườn bắt ốc sên mang vào nướng. Lúc ăn thấy cũng ngon, nào ngờ hơn 1 tuần sau, tôi bắt đầu thấy lạnh xương sống và nhức đầu”.

Chân dung loại ốc sên (còn được gọi là ốc ma) gây bệnh. Ảnh: Hcmbiotech.

Mẹ bệnh nhân cho hay, trước khi vào Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, bà đã đưa con trai đến bệnh viện huyện tại tỉnh Trà Vinh nhưng các bác sĩ chẩn đoán bị viêm xoang và cho thuốc uống. “Đến khi thấy con thường xuyên đổ mồ hôi, người lạnh toát và thường xuyên ôm đầu, đưa đến đây, tôi mới biết con mình bị viêm màng não do ăn ốc sên”, bà này nói.

Cũng theo gia đình bệnh nhân, dù có bảo hiểm y tế nhưng do quá trình điều trị lâu dài nên gần 10 triệu đồng thuốc men đã “ra đi” chỉ vì hai con ốc.

Tiến sĩ Trần Tịnh Hiền, Phó giám đốc bệnh viện cho biết, viêm màng não giun xảy ra khi người bệnh ăn phải loại ốc có mang giun hoặc ấu trùng giun. “Trước đây, chúng tôi từng điều trị cho cả gia đình nhà ở tỉnh bị mắc bệnh tương tự do ăn ốc sên. May mắn là người bệnh phát hiện sớm nên không có ai nguy kịch”, ông Hiền nói.

Cũng theo tiến sĩ Hiền, ở thể nặng, bệnh viêm màng não do giun trong ốc sên gây nên có thể khiến bệnh nhân tử vong. Chính vì thế, việc người dân tin lời người khác để ăn những loài ốc lạ là hoàn toàn không nên.

Một điều dưỡng của khoa Nhiễm B cũng cho biết, cô từng chứng kiển một vài ca phải nhập viện trong tình trạng đờ đẫn, chẩn đoán sau đó cho thấy viêm màng não chỉ vì ăn ốc sên sống chấm mù tạt.

Theo nhiều nghiên cứu khoa học, thịt ốc sên có thể dùng được, việc nấu thật chín có thể diệt các loại ký sinh trùng, tuy nhiên với loại ốc sên sống trong vườn (loại ốc có vỏ dày thường tìm thấy ở các tỉnh Đông Nam bộ còn được gọi là ốc ma) rất dễ gây bệnh do sống trong môi trường bẩn.

VNE

Phòng nhiễm độc chì ở trẻ em

Dễ nhiễm, khó phát hiện, biến chứng nguy hiểm, chính vì vậy nhiễm độc chì ở trẻ em rất đáng sợ.

Trẻ em quanh quẩn khu vực cha mẹ vá lưới (có nhiều hạt chì) cũng có nguy cơ bị nhiễm độc chì - Ảnh: N.C.T.

Để phòng ngừa hiệu quả nhiễm độc chì chỉ riêng nỗ lực cá nhân không đủ. Cần phải có sự hành động của các cấp chính quyền, ngành y tế, cũng như các cơ quan bảo vệ môi trường và ý thức của toàn xã hội.

Gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng trong nước và quốc tế đều đưa tin hai vụ nhiễm độc chì ở trẻ em Trung Quốc trong vòng một tháng qua, với số nạn nhân lên đến 1.300 bé tại tỉnh Hồ Nam và trên 600 bé ở tỉnh Thiểm Tây. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), hơn 250.000 trẻ em 1-5 tuổi ở quốc gia này có lượng chì trong máu lớn hơn 100 microgam/lít, mức được cho là nhiễm độc chì.

Các nước phát triển từ lâu đã có chương trình phòng chống nhiễm độc chì. Rất tiếc nước ta chưa có một chương trình như vậy và cũng không có thống kê đủ tin cậy về tình trạng nhiễm độc chì ở trẻ em. Tuy nhiên, không ai dám đoan chắc tỉ lệ nhiễm độc chì ở trẻ em VN là thấp.

Nhiễm độc chì xảy ra khi chì tích tụ trong cơ thể, thường là trong một thời gian từ vài tháng đến vài năm. Ngay cả một lượng chì rất nhỏ cũng có thể gây nên những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Ngộ độc chì với một lượng lớn có thể gây tử vong. Trẻ em dưới 6 tuổi là đối tượng dễ bị nhiễm độc chì gây ảnh hưởng trầm trọng đến sự phát triển thể chất và tâm thần.

Không có biểu hiện rõ ràng

Nhiễm độc chì rất khó phát hiện, ngay cả những người có nồng độ chì trong máu cao cũng có biểu hiện bình thường. Biểu hiện chỉ rõ ràng khi lượng chì trong máu đã tích lũy đến mức độ nguy hiểm. Mặc dù chì có thể ảnh hưởng xấu đến tất cả bộ phận của cơ thể nhưng đích tác động đầu tiên của nó là hemoglobin - một protein vận chuyển oxy trong máu. Đặc biệt nguy hiểm là trong quá trình tiến triển, hệ thần kinh của nạn nhân có thể bị tấn công.

Trẻ em ngộ độc chì có thể trở nên bị kích thích, khó chịu, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi chậm chạp, đau bụng, nôn mửa, xanh xao do thiếu máu, học hành giảm sút.

Biến chứng nguy hiểm

Một lượng chì trong máu dù ở mức độ rất thấp (100 microgam/lít máu) sau một thời gian cũng có thể gây hại, đặc biệt ở trẻ em. Nguy cơ lớn nhất là đối với não vì nhiễm độc chì có thể gây những tổn thương sớm và không thể hồi phục. Với nồng độ cao hơn (250 microgam/lít máu) nhiễm độc chì có thể gây phá hủy thận và hệ thần kinh của cả trẻ em lẫn người lớn. Ở mức cao hơn nữa, nhiễm độc chì có thể gây co giật, hôn mê và tử vong.

Những biến chứng lâu dài ở trẻ em có thể bao gồm thiếu máu, chậm phát triển cơ xương, tổn thương thính giác, học tập giảm sút, tổn thương thận và hệ thần kinh, rối loạn phối hợp vận động cơ, rối loạn ngôn ngữ và hành vi.

Về điều trị, với những trường hợp nhẹ chỉ cần tránh tiếp xúc với nguồn chì. Trường hợp nặng cần phải sử dụng liệu pháp tạo vòng càng cua (chelation therapy) tức là sử dụng một loại thuốc kết hợp với chì để thải ra theo đường tiểu. Tuy nhiên những tổn thương thực thể đã có, đặc biệt là ở não, không thể hồi phục bằng điều trị.

Phòng ngừa

Trước tiên, nếu nghi ngờ những vật dụng trong nhà có chứa nguồn chì có thể gây nhiễm độc thì cần phải loại bỏ. Nếu sống trong những khu vực có nguy cơ nhiễm chì, cần thực hiện các biện pháp sau đây:

- Rửa tay cho trẻ sau khi chơi ngoài trời, trước khi ăn và trước khi đi ngủ sẽ làm giảm lượng chì qua đường tiêu hóa.

- Lau sàn nhà bằng dụng cụ thấm nước (hạn chế quét), lau bàn ghế, cửa, tủ và các bề mặt phủ bụi khác bằng vải ẩm.

- Nếu hệ thống ống dẫn nước cũ, nghi ngờ có chứa chì thì khi mở vòi nước không nên dùng ngay mà phải để nước chảy ít nhất một phút.

- Vứt bỏ tất cả những đồ chơi có sơn không rõ nguồn gốc vì không thể chắc chắn loại sơn được dùng có chì hay không.

- Hạn chế sử dụng thực phẩm đóng hộp từ các nước không có chế độ kiểm soát an toàn thực phẩm nghiêm ngặt.

Những nguồn có thể gây nhiễm độc chì Trước những năm 1960, các trường hợp ngộ độc chì thường do nguyên nhân sơn nhà chứa nhiều chì, các nắm cửa làm bằng chì và bụi có chì. Các nguồn gây nhiễm độc chì khác có thể là không khí bị ô nhiễm, nước nhiễm chì từ các khu công nghiệp, đất, một số đồ chơi và đồ trang sức. Đất có các hạt chì từ xăng và sơn có thể gây nhiễm độc trong nhiều năm. Đất nhiễm chì vẫn là một vấn đề lớn ở những vùng dân cư ven các tuyến đường có mật độ giao thông cao và ở những khu công nghiệp, đô thị. Nước uống từ các ống dẫn nước chứa chì hoặc từ các ống đồng nhưng được hàn bằng chì có thể chứa một lượng chì gây nguy hiểm cho sức khỏe. Các đồ gốm sứ cũng có thể chứa một lượng chì nào đó và có thể nhiễm vào thực phẩm. Một số đồ chơi cho trẻ em và các vật dụng khác như pin cũng có thể chứa chì. Một số đồ hộp ở một số nước, nơi mà vấn đề an toàn thực phẩm chưa được chú trọng đúng mức, cũng có thể gây nguy hại do các mối hàn chứa chì. Một số sản phẩm chì kẻ mắt cũng chứa một lượng chì rất cao. Ngay cả hỗn hợp trám răng amalgam cũng chứa chì.

TS.BS LÊ MINH KHÔI-TTO

Trẻ uống nhiều sữa vẫn lùn

Trẻ uống nhiều sữa vẫn lùn

Ảnh: Corbis.com.

Mỗi ngày cho con uống sữa 1-2 lần, ăn các thực phẩm giàu canxi thế nhưng cô con gái 14 tuổi của chị Lan (Cầu Giấy, Hà Nội) cao 1,45 m vẫn bị bác sĩ kêu là thấp, thiếu canxi.
> Ngủ say, bí quyết tăng chiều cao/ Những cách làm tăng chiều cao

Thấy con kêu đau ngực, chị Lan đưa con đi khám. Nghe bác sĩ bảo cháu bị thiếu canxi, chị rất bất ngờ. "Sợ con bị lùn nên tôi đã cho cháu uống rất nhiều sữa, toàn những loại đắt tiền. Bữa ăn cũng phải tính toán, mua nào là tôm, cua, ốc... toàn những thực phẩm giàu canxi. Thế mà sao cháu vẫn thấp?", chị Lan cho biết.

Bác sĩ Lê Thị Hải, Giám đốc Trung tâm dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng quốc gia cho biết, theo bảng chuẩn chiều cao của trẻ hiện nay, 14 tuổi con gái phải cao 1 mét 60, con trai 1 mét 63. Như vậy là con của chị Lan là hơi thấp dù cả hai bố mẹ đều cao.

Nguyên do ở đây là vì, cháu rất ít được tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Sợ con ra nắng bị say nắng, cảm, ốm, lại sợ đen da nên mỗi khi ra ngoài trời là chị Lan trùm kín cho con từ đầu đến chân.

Giống như chị Lan, có nhiều ông bố bà mẹ đến Trung tâm thắc mắc tại sao con họ uống nhiều sữa mà không thấy cao lên tý nào. Nếu cả hai bố mẹ đều thấp thì có thể là do yếu tố di truyền. Nhưng có trường hợp bố mẹ đều cao, con uống nhiều sữa mà vẫn thấp. Hoặc bố mẹ thấp nhưng cháu được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì lại cao đúng theo tiêu chuẩn.

"Sữa là nguồn cung cấp canxi rất tốt. Vậy tại sao trẻ uống nhiều sữa mà không cao lên? Lý do là vì bổ sung canxi là một chuyện nhưng để hấp thụ được phải có vitamin D, loại vitamin này có rất ít trong thức ăn", bác sĩ Hải cho biết.

Nguồn vitamin D chủ yếu là da tự tổng hợp được khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Vậy nên nếu trẻ uống nhiều sữa nhưng suốt ngày bị nhốt trong nhà không được tắm nắng để tổng hợp vitamin D thì canxi không thể hấp thu được.

Mỗi lứa tuổi có nhu cầu canxi khác nhau, 1-3 tuổi trẻ cần 500-600 mg canxi mỗi ngày, 14 tuổi mỗi ngày 600-800 mg canxi... Thông thường, nếu trẻ thiếu canxi các bác sĩ thường khuyên uống nhiều sữa, ăn các thực phẩm giàu canxi. Nếu trẻ không uống được sữa thì có thể bổ sung thêm thuốc, các chế phẩm chứa canxi nhưng phải theo liều lượng chỉ dẫn của bác sĩ, tùy theo mức độ biểu hiện thiếu.

Ngoài ra, trong 100 ml sữa tươi chứa khoảng 120 mg canxi. Vì thế, một số bậc cha mẹ sợ nếu mỗi ngày chỉ uống 2-3 hộp sữa tươi, thì một ngày con chỉ được 300-400 mg canxi, sẽ bị thiếu.

Theo bác sĩ Hải, canxi không chỉ có trong sữa, mà ngay trong những thực phẩm hằng ngày. Vì thế nếu trẻ đã uống sữa hằng ngày, lại ăn uống đủ chất thì cha mẹ không cần quá lo lắng, sợ con lùn vì thiếu canxi.

Bác sĩ cũng cho biết, có trường hợp cha mẹ cho con uống sữa bột lại lo lắng con thừa canxi, có thể gây hại cho sức khỏe. Vì trong sữa bột công thức hàm lượng canxi nhiều hơn, chẳng hạn 100 g có thể chứa trên 500 mg canxi. Nếu theo tỷ lệ này, một trẻ ngày uống 3 ly sữa (tổng khoảng 120 g), lượng canxi được bổ sung thêm là gần 700 mg.

Tuy nhiên, bác sĩ Hải khẳng định: "Việc bổ sung canxi từ nguồn thực phẩm như sữa, thức ăn là an toàn. Trẻ nhiều uống sữa mà thừa canxi sẽ đi ỉa ngay, cơ thể sẽ thải loại hết phần dư thừa. Nhưng nếu uống thuốc giàu canxi phải coi chừng vì lượng canxi rất cao". Có loại thuốc dạng ống thủy tinh 5 ml chứa tới 550 mg canxi, nếu canxi quá thừa so với nhu cầu có thể gây sỏi thận, tăng canxi máu...

Bác sĩ Hải cũng khuyến cáo, để trẻ phát triển chiều cao liên tục, ngoài việc bổ sung canxi cha mẹ cần chú ý đến chế độ ăn uống hợp lý cho bé, bổ sung thêm vitamin A, D, lysin, sắt, kẽm, iốt... Và một điều quan trọng là trẻ phải được ngủ đủ giấc, nhất là giấc ngủ ban đêm.

Hoóc môn tăng trưởng do tuyến yên tiết ra cao nhất là vào ban đêm khoảng 11 - 12 giờ đêm khi mà trẻ đã ngủ say. Trẻ ngủ quá muộn, ngủ nhiều ban ngày thì lượng hoóc môn tiết ra rất ít, trẻ thường chậm phát triển chiều cao. Ngoài ra, trẻ cũng cần được tắm nắng hàng ngày để da tổng hợp đủ vitamin D cho cơ thể.

VNE

Để có một thế hệ không sâu răng

Lần đầu tiên ở châu Á, Viện Răng hàm mặt T.Ư sẽ bổ sung fluor vào muối ăn, trước mắt ở tỉnh Lào Cai từ cuối năm 2009. Mục tiêu của dự án là tạo nên một thế hệ người VN không sâu răng!

Nụ cười tươi của nữ sinh TP.HCM - Ảnh: Gia Tiến

“Mầm răng thai nhi hình thành từ tháng thứ ba của thai kỳ. Nếu thai phụ ăn muối có fluor, răng em bé sẽ “trơ” với tác động của axit trong miệng, hơn hẳn những em bé có mẹ không ăn muối bổ sung fluor”.

“Xem phim nước ngoài, bất kỳ người dân nào cũng có hàm răng trắng đẹp, dân mình thì sâu răng nhiều, màu men không đẹp. Tính số răng sâu theo nhóm tuổi, trên 60% người trung niên có răng sâu. Ở nhóm trên 45 tuổi, 89% có răng sâu” - ông Trịnh Đình Hải, viện trưởng Viện Răng hàm mặt T.Ư, than thở.

Bổ sung fluor từ giai đoạn bào thai

Không chỉ sâu răng, thói quen lười khám răng miệng định kỳ khiến tỉ lệ người VN mắc bệnh viêm quanh răng khá cao. Có tới trên 25% người ở lứa tuổi trung niên viêm lợi hoặc có túi lợi quanh răng; ở lứa tuổi cao hơn tỉ lệ này lên tới trên 35%. Nếu không điều trị kịp thời, chứng viêm lợi, túi lợi quanh răng gây mất răng vĩnh viễn rất nhanh.

Chính vì lý do trên, Viện Răng hàm mặt đã tìm nhiều biện pháp để “làm đẹp nụ cười Việt”. Nhưng trên 20 năm chuẩn bị và triển khai, chương trình nha học đường chỉ mới thực hiện được ở tám tỉnh thành, chăm sóc răng miệng cho một số lượng HS rất hạn chế, những địa phương còn lại phải đợi tiếp do kinh phí đầu tư cho chương trình chưa có! Bổ sung fluor vào nước máy để dự phòng sâu răng cũng là một phương án được tính tới. Nhưng ở một đất nước có tỉ lệ lớn số dân sống ở nông thôn, chưa có nước máy thì phương án này không có lối ra.

Vì lý do trên, từ 2007, Viện Răng hàm mặt T.Ư đã mời chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới bàn soạn việc bổ sung fluor vào muối ăn. Theo ông Hải, một số nước châu Âu đã bổ sung fluor vào muối ăn từ thập kỷ 1960, khi sâu răng chiếm 1/3 vấn đề sức khỏe gây phiền toái nhất lúc đó. Tại VN, nếu thực hiện phương án này (với hàm lượng fluor 250ppm/kg muối), giá muối không đổi do đã có hỗ trợ từ dự án, người dân ai cũng ăn muối sẽ giúp diện dự phòng rộng hơn.

Mỗi người VN ăn 17kg đường/năm!

Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, năm 1990 mỗi người VN ăn 6kg đường và các thực phẩm tương tự quy ra đường/năm. Nhưng đến 2007 con số này đã là 17kg! Vì lý do này, trong khi tỉ lệ sâu răng ở nhiều nước đã giảm - trung bình chỉ còn dưới 1 răng sâu/trẻ 12 tuổi, thì ở VN con số này gấp đôi, mức 2 răng sâu/bé.

Cũng theo Viện Răng hàm mặt T.Ư, lượng fluor tự nhiên và được bổ sung trong nước ăn uống ở VN vào loại thấp, khoảng 0,1-0,3ppm, trong khi nồng độ fluor trong nước ăn uống tối ưu để dự phòng sâu răng phải ở mức 0,7ppm. Theo ông Hải, lẽ ra việc cung cấp muối ăn trộn fluor cho Lào Cai đã phải bắt đầu từ cuối 2008. Việc chậm trễ do khâu trộn tại VN không đạt yêu cầu, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới phàn nàn muối trộn fluor của VN có độ ẩm quá cao, máy trộn không đảm bảo hàm lượng fluor/kg muối chuẩn!

Gần nhất, cuối tháng 5-2009, công ty muối đã trộn thử 2 tấn muối với fluor tại nhà máy ở Nghệ An, nhưng kết quả vẫn chưa đạt. Vì vậy, dự án sẽ mua riêng một máy trộn để trộn muối, mục tiêu cung cấp muối có fluor ra thị trường từ cuối 2009. Ông Hải cũng cho rằng những nghiên cứu của Viện Răng hàm mặt T.Ư và quốc tế đều cho thấy ở hàm lượng kể trên, fluor trong muối ăn không ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hương vị món ăn. Dịp này, Viện Răng hàm mặt T.Ư sẽ thực hiện dự án Nụ cười rạng rỡ VN, chăm sóc răng miệng miễn phí cho 3.000 người dân khu vực Hà Nội thời gian từ 1 đến 30-8-2009.

Ai chẳng muốn có một hàm răng trắng đẹp và không sâu răng. Nhưng ở VN, muốn đạt được điều này, có ý kiến đã cho rằng phải đợi một thế hệ! Muốn rút ngắn thời gian này cần phải nhanh chóng hơn trong việc triển khai các phương án để giảm tỉ lệ răng sâu, bảo vệ răng cho thế hệ người VN mới.

Cơ chế hoạt động chủ yếu của fluor trong phòng ngừa sâu răng: 1. Ảnh hưởng tại chỗ: việc khuếch tán liên tục fluor nồng độ thấp vào khoang miệng làm tăng sự tái khoáng hóa của men răng, làm chắc răng. 2. Fluor ức chế quá trình chuyển hóa đường của vi khuẩn. Chính sự chuyển hóa này biến đổi đường thành axit dưới tác động của vi khuẩn, gây bệnh sâu răng.

LAN ANH